Stan faktyczny sprawy

29 czerwca 2016 r. Gmina Słaboszów uchwaliła Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Słaboszów. Uchwała w sprawie uchwalenia ww. regulaminu została zaskarżona w części do WSA w Krakowie przez Prokuratora Rejonowego w Miechowie.

Zaskarżenie wniesione przez Prokuratora dotyczyło przekroczenia delegacji ustawowej poprzez wprowadzenie generalnego nakazu wyprowadzania przez właściciela lub opiekuna na terenach ogólnie dostępnych psa na spacer wyłącznie na smyczy lub w kagańcu. Zdaniem Prokuratora stanowiło to naruszenie przez Radę Gminy Słaboszów kompetencji przyznanej przez art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p..

Strona skarżąca słusznie zauważa, iż Rada Gminy Słaboszów wykroczyła poza zakres swoich kompetencji ponieważ ustawa przewiduje jedynie określanie przez Radę obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe w sposób zapewniający ochronę przed zagrożeniem i uciążliwościami dla ludzi. Ten pogląd znajduje również potwierdzenie w doktrynie podkreślając obowiązek humanitarnego traktowania zwierząt (zawarty w art. 5 ustawy o ochronie zwierząt). Jest to z kolei wyrazem odróżnienia zwierząt od rzeczy, ze względu na ich zdolność do odczuwania i cierpienia. W związku z powyższym wprowadzony przez Radę Gminy nakaz wyprowadzania na terenach ogólnie dostępnych psów na spacer wyłącznie na smyczy lub w kagańcu może prowadzić do niehumanitarnego traktowania zwierząt. Koniecznym wydaje się być zawarcie w uchwale wyjątków, uzasadniających niestosowanie się do wprowadzonego zakazu, które brałyby pod uwagę cechy osobnicze psa wynikające z rasy, wieku, stanu zdrowia, czy anatomii zwierzęcia.

Rada Gminy Słaboszów wniosła o oddalenie skargi powołując się na względy bezpieczeństwa, jakie skarżony przepis miał zapewnić osobom poruszającym się po terenie gminy, a to ze względu, że napotykane, wałęsające się psy stanowią potencjalne zagrożenie dla mieszkańców gminy. Rada Gminy podniosła również, iż wprowadzenie wyjątków od ww. nakazu byłoby niezrozumiałe dla mieszkańców gminy, w której nie występują szczególne rasy psów czy uwarunkowania behawioralne.

Wyrok WSA w Krakowie

Odwołanie Gminy nie odniosło skutku, bowiem Sąd stwierdził naruszenie przez Radę Gminy Słaboszów delegacji ustawowej art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 16 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Tym samym WSA w Krakowie stwierdził nieważność omawianego przepisu uchwały, podzielając pogląd wyrażony w skardze odnośnie ograniczenia kompetencji organu uchwałodawczego do określenia obowiązków opiekunów zwierząt dla osiągnięcia ustawowo wyznaczonych celów. WSA zaznaczył również, że przewidziany w uchwale nakaz wyprowadzania psów na terenach ogólnie dostępnych tylko na smyczy lub w kagańcu jest wadliwie sformułowany i narusza zarówno przepisy ustawy o ochronie zwierząt jak i zasadę proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Szczególnie ważną kwestią, na której skupił się sąd, jest dbanie o humanitarne traktowanie zwierząt, szczególnie na poziomie regulacji prawnych. WSA podziela pogląd zawarcia w przepisie wyjątków od stosowania się do omawianego nakazu, uwzględniających cechy osobnicze psów. Sąd zaznacza również, iż brak zróżnicowania obowiązków osób utrzymujących psy prowadzi do niesprawiedliwego przypisywania odpowiedzialności za zachowania, które nie mogą stwarzać zagrożenia dla otoczenia. Bardzo ważnym ze względu na ochronę praw zwierząt jest fakt potwierdzenia przez sąd poglądu powszechnego w doktrynie odnośnie wykładni art. 77 kodeksu wykroczeń, a mianowicie kwestii zakresu zwykłych lub nakazanych środków ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia. Zgodnie z tym poglądem wystarczającymi środkami ostrożności o których mowa w art. 77 k.w. jest panowanie nad zwierzęciem w stopniu, który gwarantuje bezpieczeństwo publiczne. Oznacza to, że w wielu przypadkach smycz czy kaganiec nie są wymagane do bezpiecznego wyprowadzania psa, lecz również warto zaznaczyć, iż w przypadku niektórych groźnych ras psów nawet smycz i kaganiec mogą stanowić niewystarczający środek bezpieczeństwa.  

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 listopada 2019 r., II SA/Kr 864/19

opracował: Kacper Cieszyński
źródło grafiki: pixabay.com.pl