Stan faktyczny sprawy
Na skutek zgłoszenia, Towarzystwo O. (dalej TOnZ) dokonało w mieszkaniu J. C. interwencyjnego odebrania psa, utrzymywanego przez nią w mieszkaniu w O. przy ul. […]w dniu […] marca 2022 r., a następnie przekazano psa do Schroniska dla Bezdomnych Zwierząt „[…]” w O..
Według zgłoszenia TOnZ, właścicielka zwierzęcia znęcała się nad nim poprzez niezapewnienie mu właściwego leczenia i rehabilitacji niepełnosprawnych kończyn tylnych. Ponadto utrzymywała go w niewłaściwych warunkach bytowania – pośród własnych odchodów, przekarmianie, nieleczenie otarć skórnych i oparzeń oraz dopuszczanie do zaniedbań pielęgnacyjnych (nieprzycinanie pazurów). TOnZ zarzuciło też właścicielce psa, iż ta nie zapewniała mu wymaganej ilości spacerów, nie poświęcała mu odpowiedniej uwagi i obecności oraz doprowadzała do jego stanów lękowych (m.in. krzyczała na niego). Po wykonaniu badań krwi Towarzystwo potwierdziło, że pies cierpi na niedoczynność tarczycy, a jego właścicielka także wcześniej tego nie zdiagnozowała.
W sprawie Burmistrz O., po przeprowadzeniu postępowania zainicjowanego przez TOnZ, trzy razy wydał decyzję o nie wyrażaniu zgody na odebranie J. C. psa utrzymywanego przez nią w mieszkaniu w O i przekazanego do Schroniska dla Bezdomnych Zwierząt „(…)” w O.
Każda kolejna decyzja organu pierwszej instancji została zaskarżona przez TOnZ, dwa razy skutecznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wyniku odwołań TOnZ, dwukrotnie uchyliło ww. decyzje. Jednocześnie SKO nakazało ponowne rozpatrzenie sprawy i wykonanie szeregu zaleceń. W szczególności dotyczyły ustalenia stanu faktycznego, który miałby być podstawą do podjęcia prawidłowej decyzji.
Wydana po raz trzeci przez Burmistrza decyzja o nie wyrażaniu zgody na odebranie J.C. psa została utrzymana przez SKO w mocy. SKO uznało, że interwencja TOnZ z 03.2022 r. powinna zakończyć się zaleceniami poprawy warunków bytowych psa i wyznaczeniem terminu rekontroli.
TOnZ nie podzielało stanowiska organu II instancji – SKO, co skutkowało złożeniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
WSA w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję.
Sąd uznał, że decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego. Przy czym naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (u.o.z.) określa przypadki odebrania zwierzęcia. Są to przypadki niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu, lub zdrowiu. W takiej sytuacji policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę. Konieczne jest zawiadomienie o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.
Wyrok WSA w Poznaniu zwrócił uwagę na kilka bardzo istotnych kwestii:
Pojęcie „zagrożenia”
Pojęcie „zagrożenia” odnosi się do stanu hipotetycznego i tylko potencjalnego zagrożenia zdrowia zwierzęcia. Już samo posłużenie się przez ustawodawcę omawianym pojęciem wskazuje właśnie na ową potencjalność i hipotetyczność. Stan zagrożenia nie oznacza wystąpienia bezpośredniego, realnego zagrożenia życia lub zdrowia zwierzęcia. Stan ten może, a nie musi wywołać negatywne skutki dla jego życia lub zdrowia, co właśnie wyczerpuje pojęcie zagrożenia. Poza tym niewątpliwie ocena w tym zakresie musi wynikać
z konkretnej sytuacji, w jakiej znajduje się zwierzę.
Pojęcie „niewłaściwych warunków”
„Niewłaściwe warunki” to takie, które nie zapewniają zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami gatunku, rasy, płci i wieku. Przy czym niewłaściwe warunki bytowania to nie tylko wskazane w tym przepisie przykłady (czyt. art. 6 ust. 2 u.o.z). Także np. brak zapewnienia zwierzęciu właściwego schronienia przed chłodem, upałem, uniemożliwienie korzystania ze spacerów, utrzymywanie zwierzęcia w stanie brudu, nieleczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu.
Odebranie zwierzęcia w przypadku niecierpiącym zwłoki
W orzecznictwie uznaje się, że na etapie odebrania zwierząt, co wprost wynika z art. 7 ust. 6 tej samej ustawy charakter tymczasowy. Brak jest podstaw do oceny zawinionego znęcania przez podmiot odbierający zwierzęta lub gminę. Kwestię ewentualnego zawinienia przesądzić bowiem może wyłącznie sąd powszechny, zaś przesłanką działania podmiotów wskazanych w art. 7 ust. 3 u.o.z. oraz orzekającego na podstawie tego przepisu organu jest jedynie stwierdzenie traktowania zwierzęcia w sposób określony w art. 6 ust. 2 tej samej ustawy, a nie stwierdzenie zawinionego, czy też umyślnego znęcania się nad zwierzęciem. Przykładowo w orzecznictwie uznaje się, że istnieją przesłanki do odebrania zwierzęcia w przypadku niecierpiącym zwłoki. Nawet jeżeli właściciel w sposób nieświadomy przez swoje zaniechanie, doprowadził do nieuzasadnionego cierpienia zwierzęcia.
Wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 maja 2023 roku, sygn. akt IV SA/Po 238/23
Opracowała: adwokat Marzena Łabędzka
źródło grafiki: pixabay.com.pl
